Tâm thức – không gian ba chiều của con người

Trí tuệ, tâm trí và tiềm thức là ba chiều của không gian tâm thức. Tâm thức phát triển chỉ khi cùng đồng thời với ba sự biến đổi: Sự phát triển trí tuệ, sự buông bỏ tâm trí và sự khơi mở tiềm thức.

Tâm Thức - không gian ba chiều của con người

Theo Cư sĩ Minh Đạt – người có rất nhiều bài viết sâu sắc về cuộc sống, vũ trụ và sức mạnh năng lượng – tâm thức bao gồm trí tuệ, tâm trí và tiềm thức. Trí tuệ là sự tiếp thu tri thức của các ngành khoa học kỹ thuật, khoa học xã hội, khoa học kinh doanh, khoa học chính trị, khoa học con người và khoa học tâm linh… Đồng thời là sự hấp thụ những trải nghiệm của đời sống, niềm hân hoan của thành công, nỗi cay đắng của thất bại.

Theo thời gian, những tri thức và trải nghiệm ngấm vào máu thịt, thấm đẫm trong từng tế bào, không chỉ chứa đựng trong bộ óc mà còn tràn đầy trong trái tim, hình thành và hun đúc nên bản lĩnh trí tuệ. Trí tuệ là cái bên trong của con người, nó từ bên ngoài rồi trở thành một phần của cái bên trong. Trí tuệ là cái làm nên con người. Thông qua trí tuệ, con người thực hiện chức năng sống và tất cả các hoạt động khoa học, kinh doanh, chính trị, hệ thống tôn giáo và tâm lý…

Tâm trí là những cảm xúc, suy luận, định kiến, phán xét, liên hệ, tưởng tượng và cả tư duy… Tâm trí luôn luôn lôi kéo trí tuệ và là lăng kính của trí tuệ. Qua 5 giác quan (mắt, tai, mũi, lưỡi và thân), chúng ta luôn nhận biết được 5 đặc tính của sự vật (sắc, thanh, hương, vị và xúc). Nếu ta vui, tâm trí sẽ mách bảo ta sẽ mua một cây hoa này để trồng, ta sẽ hái những đóa hoa này tặng bạn, ta sẽ trồng bên hồ nước sau nhà… Nếu ta buồn, tâm trí sẽ hiện về, rằng bông hoa này đẹp nhưng ta không thích nó gợi đến kỷ niệm buồn, hoa này đẹp nhưng bán khá đắt tiền, hoa này đẹp nhưng hương vị nhạt nhòa, nhà bên cạnh cũng có hoa này, ta sẽ trồng bụi hồng rực rỡ cho nó đẹp hơn… Tâm trí hiện lên với đủ những chuyện phải hay trái, đúng hay sai, đẹp hay xấu… để rồi khởi lên mọi thứ tâm thiện hoặc ác.

Tâm trí không những khởi lên những vấn đề của hiện tại mà còn nhớ lại các cảnh thuộc quá khứ, mơ ước các cảnh trong tương lai cũng mạnh mẽ không kém. Tâm trí luôn liên hệ với vô minh, với ngã chấp, luôn cho sự vật những ý nghĩa theo ngã, ngã sở, theo các tâm tham, sân, si đầy phiền não mà lãng quên đi thật tướng của sự vật. Tâm trí luôn phụ thuộc vào trạng thái của tình cảm. Trong tâm trí, cảm xúc là yếu tố quan trọng nhất.

Tiềm thức cũng như trí tuệ và tâm trí, nó thuộc về cái bên trong. Tiềm thức cũng có thể đến từ bên ngoài, nhưng về cơ bản nó nằm sâu bên trong của con người. Khi còn nhỏ, do điều kiện khách quan của cuộc sống, con người hoặc phải chịu đựng nhiều lần một điều gì đó, hoặc phải chịu đựng một cú sốc rất lớn. Những điều đó làm thổn thức trái tim, khắc sâu vào não bộ và nó trở thành ký ức, một dạng của tiềm thức. Khoa học hiện đại gọi hiện tượng này là phản xạ có điều kiện.

Ở một phương diện khác, trong tiềm thức có bản năng và trực giác. Nếu trí tuệ thuộc về ý thức thì bản năng thuộc về vô thức và trực giác thuộc về siêu ý thức. Cả ba cái đều thuộc về bên trong của con người. Trí tuệ là tầng lầu thứ hai, bản năng là tầng dưới và trực giác tầng trên cùng, tầng thứ ba.

Bản năng thuộc về vô thức. Xã hội loài người với những định kiến, những lề thói, không coi trọng bản năng hoặc coi nó gần với thuộc tính của con vật. Nhưng không có những vận động bản năng thì con người không sống được. Ăn, uống, hoạt động tính dục và đặc biệt là thở… là những hành vi thuộc về bản năng. Chỉ không thở trong vài giây, vài phút, con người không thể sống nổi. Hãy coi bản năng là những điều tự nhiên.

Trực giác thuộc về siêu ý thức, nó nằm sâu bên trong. Bản năng gần với thuộc tính của con vật, trí tuệ làm cho con người không phải con vật, nhưng trực giác mới thực sự làm cho con người trở thành Người.

Tựu chung lại, trí tuệ, tâm trí và tiềm thức là ba chiều của không gian tâm thức. Tâm thức phát triển thì trí tuệ phát triển. Nhưng trí tuệ phát triển chưa thể làm cho tâm thức phát triển. Tâm thức phát triển chỉ khi cùng đồng thời với ba sự biến đổi: Sự phát triển trí tuệ, sự buông bỏ tâm trí và sự khơi mở tiềm thức.

Theo Thiên Bình/ Chúng ta


(*) Cư sĩ Minh Đạt cũng là tác giả của rất nhiều bài viết nói về cuộc sống, vũ trụ và sức mạnh năng lượng nổi tiếng như: Không gian ba chiều của hỷ xả; Vũ trụ – tính không; Vô ngã; Vũ Trụ trong mắt ai; Tôi tư duy, nên tôi tồn tại. Tôi tỉnh thức, là tôi không tư duy…